prof. dr hab.n.med.
Tomasz Paszkowski
Tomasz Paszkowski
Czy hormony można podawać tylko doustnie lub przez skórę – co z podawaniem hormonów przez pochwę?Niespełna połowa kobiet cierpi po menopauzie na objawy tzw. atrofii urogenitalnej, u podłoża której leży niedobór estrogenów. Objawy te to przede wszystkim suchość i pieczenie pochwy, niektóre postaci nietrzymania moczu oraz nawracające infekcje dróg moczowych. Gdy dolegliwości wynikają wyłącznie z atrofii urogenitalnej, zaleca się miejscowe, dopochwowe stosowanie niskich dawek estrogenu. Niektóre kobiety mają tego typu dolegliwości mimo prowadzenia u nich terapii hormonalnej droga doustna lub przezskórną. W takiej sytuacji należy dodatkowo zastosować miejscowe leczenie dopochwowe.
Czy menopauzalną terapię hormonalną można stosować do końca życia? Czasokres stosowania HTZ zależy od wskazań do terapii hormonalnej. Co roku należy dokonać ponownej oceny wskazań, dawek i typu HTZ. Jeśli celem jest zapobieganie osteoporozie bądź jej leczenie, konieczne jest stosowanie długotrwałego leczenia. Konieczność długoterminowego, miejscowego leczenia występuje w przypadku przewlekłych dolegliwości będących następstwem zmian zanikowych w układzie moczowo-płciowym.
Dlaczego u kobiet w wieku menopauzalnym spada jakość snu?Dyskretne zmiany hormonalne mają swój początek już na 7-10 lat przed menopauzą, rozpoczynając okres zwany premenopauzą (okres przejścia menopauzalnego). W tym czasie bezsenność staje się dość powszechną przypadłością, na którą uskarża się ponad 60% kobiet. Pacjentkom towarzyszy uczucie zmęczenia i niewyspania w ciągu dnia, przy czym zazwyczaj kobiety są nieświadome, że powodem złego samopoczucia są zaburzenia snu w nocy. Pacjentkom, szczególnie w okresie pomenopauzalnym towarzyszą zaburzenia nastroju, lęk, epizody depresji, co bywa dodatkowym powodem pogłębiania się problemów ze snem. Ponadto zaburzenia snu nasilają objawy menopauzalne w postaci uderzeń gorąca i potów nocnych. Istnieje pogląd, że pierwotną przyczyną zaburzeń snu w okresie okołomenopauzalnym są te właśnie objawy naczynioruchowe. Powodują one liczne przebudzenia w ciągu nocy, sprawiając, że wypoczynek nocny nie jest efektywny.
Jakie badania należy wykonać przed rozpoczęciem menopauzalnej terapii hormonalnej?Zaleca się by przed rozpoczęciem HTZ wykonać następujące badania
U wszystkich pacjentek:
W niektórych przypadkach:
U wszystkich pacjentek:
- badanie ginekologiczne i cytologia szyjki (jeśli od poprzedniego badania upłynął więcej niż rok)
- mammografia lub usg piersi (u kobiet młodszych)
W niektórych przypadkach:
- USG przezpochwowe (ocena endometrium, mięśnia macicy oraz przydatków)
- USG nadbrzusza (szczególnie ocena pęcherzyka żółciowego)
- glikemia (poziom glukozy) na czczo
- ocena funkcji wątroby (transaminazy)
- lipidogram
- morfologia krwi